Okolice » Rosko drukuj

Rosko (wieś w województwie wielkopolskim)

Rosko (niem. Roskau, wcześniej Roske)wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Wieleń, przy drodze krajowej 181, w połowie odległości pomiędzy Czarnkowem a Wieleniem.

Nazwa może mieć dwa pochodzenia:

  • od rogu (pierwotnie: Rogsko),
  • od przepływającego tędy strumienia Roś.

Historia

Pierwsza pisana informacja o miejscowości pochodzi z 1298 - wtedy to wieś została przekazana z rąk królewskich w dobra kasztelana wieleńskiego Wincentego z Szamotuł. W dobrach wieleńskich znajdowała się potem przez wiele wieków. Podczas powstania wielkopolskiego toczono tutaj zacięte walki w lutym 1919, kiedy to Niemcy próbowali atakować Czarnków od strony Wielenia. 26 stycznia 1945 czerwonoarmiści zamordowali w rejonie wsi dwóch włoskich generałów, których pochowano na miejscowym cmentarzu ewangelickim, a potem ekshumowano i przewieziono do Włoch.

Do 1954 roku istniała gmina Rosko. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Zabytki i osobliwości

Do najbardziej interesujących obiektów wsi należą:

  • kościół św. Stanisława - neogotycki, z lat 1856-1859,
  • plebania z 1858,
  • dawny zajazd (ul. Powstańców Wielkopolskich 39) z połowy XIX wieku (kamienno-ceglany), o bramach umieszczonych na narożnikach dziedzińca utworzonego przez zabudowania tworzące czworobok,
  • dawna kuźnia kamienna przekształcona w garaż,
  • dom kultury z 1978 (wybudowany w czynie społecznym),
  • wiąz o obwodzie 400 cm (przy domu kultury),
  • zabudowa umieszczona częściowo na pochyłości terenowej, tworząca strome uliczki ze schodami dla pieszych,
  • fontanna w rynku,
  • studnia w rynku z ręcznym kołowrotem,
  • pomnik stulecia Koła Śpiewaczego Lutnia z 2005 na rynku (zawiera tablicę z portretem ks. Aleksego Spychalskiego i dyrygenta Bolesława Dąbrowskiego),
  • pomnik powstańców wielkopolskich,
  • szkoła piętrowa z żółtej cegły z początku XX wieku (przy kościele),
  • szkoła z dachem mansardowym z lat 20. XX wieku (szosa w kierunku Wielenia),
  • stela upamiętniająca miejsce śmierci pierwszego powstańca (7 lutego 1919) ustawiona w 1960 (ul. Powstańców Wielkopolskich 7),
  • kapliczka przydrożna św. Antoniego z początku XX wieku,
  • zabudowania stacji kolejowej Rosko na nieczynnej linii Krzyż - Inowrocław (na południe od wsi):

Komunikacja

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 181.

Sport i wypoczynek

We wsi działa Ludowy Zespół Sportowy Noteć Rosko - klub piłkarski założony w 1948 roku, w sezonie 2015/2016 grający w Pilskiej Klasie Okręgowej grupa południowa. Barwy drużyny są żółto-zielone. Stadion o pojemności 900 miejsc mieści się przy ulicy Podgórnej.

Ochotnicza Straż Pożarna

W Rosku działa Ochotnicza Straż Pożarna, której prezesem jest Stefan Waśko. Organizacja skupia około 80 ochotników wraz z drużynami młodzieżowymi. OSP Rosko została wpisana do krajowego systemu ratownictwa. Jednostka jest wyposażona w nowoczesny sprzęt, udziela także pomocy przedmedycznej w wypadkach.

Rezerwat archeologiczny

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Information_icon4.svg/16px-Information_icon4.svg.png Osobny artykuł: Rezerwat archeologiczny w Rosku.

1,5 km od drogi wojewódzkie 181, na terenie Kolonii Rosko, znajduje się rezerwat archeologiczny, miejsce kultu solarnego z VIII wieku p. n. e. kultury łużyckiej. Po raz pierwszy na odkrycie archeologiczne natrafiono w 1985 roku podczas prac melioracyjnych. W latach 2001 - 2002 prowadzono prace archeologiczne, w trakcie których odkryto pozostałość po kamiennej konstrukcji nasypu oraz ponad 50 siekierek z brązu. Obecnie w miejscu odkrycia samorząd gminy Wieleń na łące wyłączonej z użytkowania rolniczego ustanowił rezerwat archeologiczny. Zrekonstruowano nasyp oraz stół ofiarny.

Hejnał

Rosko ma swój hejnał, który jest codziennie odgrywany o godz 12.00 z wieży kościoła.

 

Historia Roska

Największa i jedna z najstarszych wsi w gminie. Pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1298 roku, kiedy Władysław Łokietek nadał Wincentemu z Szamotuł zamek w Wieleniu z Wronkami i okolicznymi wsiami, w tym Roskiem i Białą. Mieszkańcy Roska wsławili się licznym udziałem w Powstaniu Wielkopolskim. To między Roskiem, a Wrzeszczyną zginął pierwszy żołnierz powstania. Na przykościelnym placu znajduje się wspólna mogiła poległych. W 2001 r. dr Henryk Machajewski z UAM w Poznaniu odkrył w pobliżu Roska miejsce kultu ludności kultury łużyckiej z VIII w.p.n.e. – pierwsze tego rodzaju w Europie. W miejscu tego znaleziska utworzono skansen archeologiczny. Charakterystycznym miejscem Roska jest ryneczek, usytuowany w centrum wsi, ładnie zagospodarowany i ozdobiony kwiatami - z zabytkową studnią oraz podświetlaną fontanną, czynną cały rok. Wieś wyróżnia własny hymn, który można usłyszeć każdego dnia w południe z wieży kościelnej. W Rosku działają: Ochotnicza Straż Pożarna oraz LZS „Noteć” Rosko (prowadzi sekcje piłki nożnej i tenisa stołowego), chór „Lutnia,” zespół obrzędowy „Rożanie” oraz inne zespoły kulturalne przy WDK w Rosku. We wsi jest dobrze rozwinięta baza oświatowa, obejmująca przedszkole, szkołę podstawową oraz gimnazjum. W szkołach postawiono na edukację językową, prowadzona jest wymiana młodzieży polsko-niemieckiej, a gimnazjum ma status Szkoły Partnerskiej Republiki Federalnej Niemiec. Dzięki temu uczniowie szkoły mogą przystępować do egzaminu DSD (Deutsches Sprachdiplom). Ciekawa jest mapa gospodarcza Roska. We wsi istnieje kilka sklepów, składnica opału, zakłady stolarskie i firmy transportowe, tartak, zakład fryzjerski, bar i stacja benzynowa. Swoją siedzibę ma tu również potentat w branży przetwórstwa grzybów i jagód - firma „Danex”. Jest tu również kilka gospodarstw rolnych, specjalizujących się w produkcji mleka. Wieś ciągle się rozwija, przybywa nowych budynków mieszkalnych. Powstają też nowe miejsca pracy.

 

Zródło: Folder „Miasto i gmina Wieleń,” rok wyd. 2009